Demokracja w archiwum sieci: empiryczne ślady dezinformacji i polaryzacji w serwisie X
(Wayback Democracy: Empirical Traces of Disinformation and Polarization on X)
Więcej
Ukryj
1
Department of International Humanities and Social Sciences, University of International Studies of Rome UNINT, Italy
2
Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego
Zaznaczeni autorzy mieli równy wkład w przygotowanie tego artykułu
Data nadesłania: 12-12-2025
Data ostatniej rewizji: 02-07-2026
Data akceptacji: 23-03-2026
Data publikacji: 02-07-2026
Autor do korespondencji
Stefano Lovi
Department of International Humanities and Social Sciences, University of International Studies of Rome UNINT, Via Prenestina, 1626, 00132, Roma, Italy
Cybersecurity and Law 2026;15(1):80-94
SŁOWA KLUCZOWE
DZIEDZINY
STRESZCZENIE
Cele:
Niniejsze badanie ma na celu zidentyfikowanie czynników strukturalnych, psychologicznych i technologicznych, które umożliwiają szybkie rozprzestrzenianie się dezinformacji cyfrowej, oraz ocenę ich łącznego wpływu na stabilność demokracji. Analiza koncentruje się na tym, w jaki sposób mechanizmy zarządzania platformami, podatności poznawcze oraz wyłaniające się struktury autorytetu (w szczególności liderzy parosocjalni) wzajemnie na siebie oddziałują, przekształcając proces kształtowania opinii publicznej w środowiskach internetowych.
Metody:
Przyjmując podejście interdyscyplinarne, osadzone w teorii komunikacji, psychologii poznawczej oraz badaniach nad platformami cyfrowymi, niniejsze badanie analizuje architektury algorytmiczne, zjawisko „baniek informacyjnych” (echo chambers) oraz dynamikę zaangażowania napędzaną przez uprzedzenia. Narzędzie Wayback Machine wykorzystano jako instrument empiryczny do śledzenia trajektorii rozwoju wybranych kont na platformie X, które rozpowszechniają dezinformację – analizę przeprowadzono w okresie po deregulacji platformy, co umożliwiło podłużne (longitudinalne) porównanie widoczności, zasięgów oraz wzorców interakcji.
Wyniki:
Wyniki wskazują, że obniżona moderacja przyspiesza efekt bandwagon i nasila samonapędzające się komory echa, umożliwiając narracjom manipulacyjnym uzyskanie nieproporcjonalnie dużej widoczności. Przywódcy paraspołeczni wyłaniają się jako kluczowi aktorzy: ich postrzegana autentyczność i charyzma pomagają ominąć tradycyjne filtry epistemiczne, zwiększając podatność odbiorców na treści nacechowane emocjonalnie lub wprowadzające w błąd. Badanie pokazuje, że dezinformacja rozprzestrzenia się nie tylko z powodu fałszywych twierdzeń, ale także dlatego, że projekt platformy i predyspozycje psychologiczne wspólnie wzmacniają perswazyjne zniekształcenia.
Wnioski:
W artykule autorzy dochodzą do wniosku, że dezinformacja stanowi wyzwanie systemowe, którego źródłem są infrastruktura technologiczna, dynamika poznawcza i zmieniające się formy autorytetu. Rozwiązanie tego problemu wymaga skoordynowanych reform regulacyjnych, poprawy kompetencji cyfrowych, przejrzystego zarządzania platformami oraz wspólnych interwencji technologicznych. Te wielowarstwowe strategie są niezbędne do wzmocnienia odporności demokratycznej w obliczu coraz bardziej nieprzejrzystych i algorytmicznie kształtowanych ekosystemów informacyjnych.