Między innowacją a kontrolą: ramy prawne wykorzystania sztucznej inteligencji w konfliktach zbrojnych
Więcej
Ukryj
1
Akademia Sztuki Wojennej, Poland
Data nadesłania: 20-11-2025
Data ostatniej rewizji: 22-11-2025
Data akceptacji: 22-11-2025
Data publikacji: 22-11-2025
Cybersecurity and Law 2025;13(1):133-145
SŁOWA KLUCZOWE
DZIEDZINY
STRESZCZENIE
Cele:
Celem badania jest analiza i porównanie ram prawnych oraz regulacyjnych – zarówno na szczeblu międzynarodowym, jak i krajowym (w Polsce) – dotyczących wdrażania sztucznej inteligencji (AI) w systemach uzbrojenia. Zamiarem jest ustalenie, w jaki sposób obowiązujące przepisy równoważą dążenie do uzyskania przewagi technologicznej z wymogami prawnymi wynikającymi z międzynarodowego prawa humanitarnego (MPH), a także z zasadami kontroli i odpowiedzialności.
Metody:
Metodologia obejmowała analizę i porównanie dokumentów źródłowych (traktatów, rezolucji, strategii, raportów) oraz krytyczną ocenę szczegółowości regulacji dotyczących znaczącej kontroli ludzkiej (ang. Meaningful Human Control – MHC), przypisywania odpowiedzialności oraz wyjaśnialności sztucznej inteligencji w kontekście prawa konfliktów zbrojnych (ang. Law of Armed Conflict – LOAC).
Wyniki:
Analiza wykazała rozbieżność regulacyjną między imperatywem technologicznym NATO a postulatem normatywnym ONZ, co doprowadziło do powstania luki normatywnej – braku prawnie wiążącej i operacyjnie użytecznej definicji systemów broni autonomicznej (MHC). Deficyt ten rodzi ryzyko wystąpienia „luki w odpowiedzialności” oraz osłabienia zasad międzynarodowego prawa humanitarnego, takich jak rozróżnianie i proporcjonalność. Na szczeblu krajowym „Strategia AI 2039” – choć słuszna pod względem strategicznym – nie zawiera aktów prawnych o charakterze wykonawczym, które pozwoliłyby na operacjonalizację wymogów dotyczących systemów broni autonomicznej.
Wnioski:
Badanie wykazało, że skuteczne wdrożenie sztucznej inteligencji (AI) jest w decydującym stopniu uzależnione od pilnego przejścia od deklaracji strategicznych do wiążących krajowych przepisów wykonawczych i ustanowienia prawnie wiążącej definicji MHC w celu zapewnienia pełnej zgodności z prawem międzynarodowym humanitarnym.